MC là gì? 8 chữ vàng trong nghiệp vụ dẫn chương trình

Hàng năm, Việt Nam tổ chức hàng nghìn sự kiện lớn nhỏ, từ hội nghị doanh nghiệp đến lễ trao giải. Tất cả đều cần một MC để điều hành. MC là viết tắt của Master of Ceremonies, người dẫn chương trình hoặc điều khiển sự kiện, giúp chương trình diễn ra suôn sẻ và chuyên nghiệp.

Nguồn gốc và định nghĩa của MC

MC có nguồn gốc từ thế kỷ 15–16, ban đầu là người điều khiển các buổi tiệc và sự kiện. Thuật ngữ Master of Ceremonies nghĩa là chủ trì nghi thức, người đứng điều phối không gian sự kiện.

MC là người dẫn chương trình, điều khiển sự kiện. Người này đứng trên sân khấu, nắm giữ micrô và điều tiết toàn bộ diễn biến chương trình. Từ phần mở đầu đến đoạn kết, MC là người giữ nhịp, chuyển tiếp các phần và đảm bảo chương trình không bị ngắt quãng.

Trong tiếng Việt, từ MC đã được dùng phổ biến như một danh từ riêng, không cần dịch.

Sự khác biệt giữa MC và Host

Nhiều người nhầm lẫn MC và Host là một. Thực tế, hai vai trò này khác nhau rõ rệt.

MC thường dẫn chương trình có kịch bản sẵn. Người này biết trước mình sẽ nói gì, khi nào chuyển phần và cần tương tác với ai. Kịch bản là tài liệu chính của MC.

Host dẫn các chương trình không có kịch bản như talkshow, variety show. Người này cần kỹ năng ứng biến cao hơn, vì không biết khách mời sẽ trả lời ra sao.

MC giống như người điều phối một vở kịch đã có phân vai sẵn. Host giống như người dẫn dắt một cuộc trò chuyện mở.

Các loại hình MC trong nghề

Nghề MC bao gồm nhiều loại khác nhau, mỗi loại có đặc thù riêng.

MC sự kiện là loại phổ biến nhất. Người này điều khiển các lễ khai mạc, lễ tốt nghiệp, hội thảo, triển lãm. MC sự kiện cần khả năng tạo không khí và giữ chân khán giả.

MC truyền hình làm việc trong môi trường phim trường hoặc trực tiếp trên sóng. Người này cần ngoại hình chỉn chu, giọng nói chuẩn và khả năng làm việc với ekip sản xuất.

MC tiệc cưới điều khiển nghi thức đám cưới. Đây là loại MC đòi hỏi sự tinh tế, vì mỗi đám cưới có phong cách và văn hóa riêng.

MC hội nghị dẫn các sự kiện doanh nghiệp, hội nghị khoa học, hội thảo chuyên ngành. Người này cần vốn kiến thức về lĩnh vực được hội thảo.

Kỹ năng cần có của một MC

Nghề MC đòi hỏi nhiều kỹ năng khác nhau, từ giao tiếp đến ứng biến.

Kỹ năng giao tiếp là nền tảng. MC cần nói rõ, mạch lạc và biết cách truyền cảm xúc qua giọng nói. Diễn cảm là yếu tố giúp giọng nói không đơn điệu. Nghề MC có 8 chữ vàng trong nghiệp vụ dẫn chương trình: Chính xác, Linh hoạt, Truyền cảm, Nhiệt tình, cùng bốn chữ còn lại là Tự tin, Năng động, Nhanh nhạy, Gọn gàng.

Khả năng ứng biến quan trọng không kém. Dù có kịch bản, sự kiện luôn phát sinh tình huống bất ngờ. MC cần biết cách xử lý khi thiết bị lỗi, khách mời đến muộn hoặc chương trình chạy sai giờ. Một MC giỏi là người biến tình huống khó xử thành khoảnh khắc hài hước mà không làm mất tiến độ chương trình.

Tự tin trên sân khấu là điều kiện tiên quyết. Người đứng trước đám đông cần giữ phong thái vững vàng, ánh mắt tự nhiên và ngôn ngữ cơ thể mở. MC chuyên nghiệp áp dụng quy tắc 3 giây: khi bước lên sân khấu, trong 3 giây đầu tiên phải đã ổn định tư thế, nhìn khán giả và bắt đầu nói. Sự do dự ban đầu dễ lan truyền thành lo lắng cho toàn bộ chương trình.

Ngoại hình ưa nhìn là lợi thế trong nghề MC. Không cần đẹp hoàn hảo, nhưng cần chỉn chu, biết cách trang phục phù hợp với từng loại sự kiện. Một MC chuyên nghiệp chuẩn bị theo phương pháp 5 giác quan: nhìn tổng thể chương trình trong đầu, nghe lại kịch bản, cảm nhận trang phục vừa vặn, ngửi mùi nước hoa nhẹ nhàng và nếm thử nước không quá nóng trước khi lên sân khấu. Trang phục sai lệch so với tone sự kiện là lỗi thường gặp nhất ở MC mới.

Vốn kiến thức sâu rộng giúp MC đặt được câu hỏi hay và tạo được sự đồng cảm với khách mời. MC không cần biết mọi thứ, nhưng cần biết cách tra cứu nhanh. Trước mỗi chương trình, MC chuyên nghiệp dành ít nhất 2 tiếng để nghiên cứu về khách mời, chủ đề và bối cảnh sự kiện. Một MC dẫn hội nghị công nghệ mà không biết thuật ngữ cơ bản sẽ mất uy tín ngay từ câu hỏi đầu tiên.

Nhận thức về thời gian là kỹ năng sinh tồn. MC cần biết chương trình đang chạy đúng hay chậm, và điều chỉnh linh hoạt để không bị trễ giờ. Khi chương trình chậm 10 phút, MC giỏi biết cách lược bỏ phần không quan trọng thay vì chạy đua với thời gian.

MC cần phối hợp với đội ngũ sản xuất và các bên liên quan. Người này làm việc với đạo diễn, kỹ thuật viên, khách mời và ban tổ chức.

Con đường trở thành MC

Bạn có thể theo đuổi nghề MC qua nhiều con đường khác nhau.

Các trường đại học có đào tạo ngành phát thanh truyền hình là nguồn đào tạo MC chính quy. Sinh viên tốt nghiệp ngành này có nền tảng về kỹ năng dẫn chương trình, biên tập và sản xuất.

Ngành báo chí cũng là lựa chọn phù hợp. Sinh viên báo chí được rèn luyện kỹ năng phỏng vấn, viết và dẫn chương trình.

Ngành nghệ thuật sân khấu trang bị kỹ năng biểu diễn, diễn cảm và làm chủ sân khấu. Đây là nền tảng vững cho người muốn làm MC truyền hình hoặc sự kiện.

Ngoài đào tạo chính quy, nhiều MC học qua khóa ngắn hạn hoặc tự rèn luyện. Thực tế dẫn sự kiện là thầy dạy tốt nhất. Thu nhập MC mới vào nghề dao động 3 đến 5 triệu đồng mỗi sự kiện.

Sau 3 đến 5 năm kinh nghiệm, con số này có thể lên tới 8 đến 20 triệu đồng. MC tên tuổi với uy tín vững chắc có thể nhận 50 đến 100 triệu đồng cho một sự kiện gala lớn.

Mức thu nhập phản ánh trực tiếp kỹ năng, ngoại hình và khả năng giữ chân khách hàng của người dẫn chương trình. Người mới bắt đầu thường nhận 500.000 đến 2 triệu đồng cho sự kiện nhỏ. Chương trình hội nghị hoặc đám cưới dao động 3–10 triệu đồng.

MC tại đài truyền hình có lương cố định khoảng 10–20 triệu đồng/tháng. Những người có thương hiệu cá nhân mạnh có thể nhận cát-xê từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng.

Mẹo nhỏ cho người mới bắt đầu

Nghề MC không có đường tắt, nhưng có vài mẹo giúp bạn đi nhanh hơn.

Tạo phong cách riêng biệt ngay từ đầu. Đừng cố sao chép phong cách của ai khác. Khán giả nhớ bạn khi bạn là chính mình, không phải bản sao của người khác.

Luyện cách sử dụng từ MC chuẩn trong tiếng Anh và tiếng Việt. Dùng đúng từ đúng ngữ cảnh thể hiện sự chuyên nghiệp.

Cuối cùng, đừng ngại dẫn những sự kiện nhỏ. Mỗi sự kiện là một lớp học. Càng dẫn, bạn càng giỏi. Mẹo quan trọng nhất: ghi hình chương trình của bạn và xem lại. Bạn sẽ bất ngờ nhận ra những điều chỉnh nhỏ về ánh mắt, cử chỉ hay tốc độ nói có thể làm chương trình tiến bộ đáng kể sau mỗi lần xem lại.